Родная мова

І. Ласкоў - Адкуль пайшла беларуская мова

Старабеларуская пісьмовая мова - гэта поле змагання беларускай з царкоўнаславянскай. Згодна з логікай развіцця гэтая барацьба мусіла скончыцца перамогай народнай мовы. Але на гэта не стала часу: старабеларуская ў 1696 годзе была пазбаўлена статуса...

В. Тумаш - Дыпляматычная кантравэрсыя 1646 году за беларускую мову

Агульна ведама, што ўрадавай мовай Вялікага Княства Літоўскага аж да ХVІІ стагодзьдзя была мова беларуская. Шырака яна тады тарнавалася ў дзяржаўным ды судова-юрыдычным справаводзтве ня толькі на тэрыторыі этнічна беларускай, але й на ўсіх землях...

А. Грыцкевіч - Заняпад беларускай мовы ў беларуска-літоўскім гаспадарстве ў ХVІІІ стагоддзі

Перадумовай заняпаду беларускай мовы як дзяржаўнай было паступовае (ад другой паловы ХVІ стагоддзя) ўжыванне польскай мовы вышэйшымі коламі беларускага грамадства. На гэты працэс моцна ўплывалі цесныя палітычныя кантакты магнатаў...

Л. Лыч - Рэформа беларускага правапісу 1933 года: ідэалагічны аспект

Сёння мы маем даволі багата публікацый па тэме, якую дзесяцігоддзямі не адважваліся ўздымаць на старонках навуковай літаратуры, у перыядычным друку. Тэма гэта - рэформа беларускага правапісу 1933 года. ...

Я. Лёсік - Некаторы ўвагі да беларускае літаратурнае мовы

Нарадзілася беларуская дзяржаўнасьць, нарадзілася беларуская школа. Зьявілася пільная патрэба даць назовы й выражэньне тым новым культурна-нацыянальным формам жыцьця, якіх ня было або якія былі, але даўно забыліся...

Я. Запруднік - Дваранства і беларуская мова

Сёньня, калі мы шмат гаворым пра "нацыянальнае адраджэньне", пра "адбудову нацыі", вельмі важна паддаць аналізу само паняцьце беларускасьці, паколькі паняцьце гэтае было катастрафічна звужана да паняцьця сялянскасьці, мужыцкасьці, вясковасьці...

У. Снапкоўскі - Эліта і мова

Нацыянальная інтэлектуальная і культурная эліта, як асобны сацыяльны пласт беларускага грамадства, пачала фармавацца ў канцы ХІХ - пачатку ХХ ст., у эпоху станаўлення беларускай нацыі і нацыянальнага адраджэння...

С. Суднік - Пра тэорыю «мужыцкасці»

Беларуская мова, як лінгвістычная фармацыя, мае пацверджанне свайго існавання ўжо ў 2300 годзе да нашай эры. Але ад таго часу яна мусіла прайсці вельмі доўгі шлях, мусіла значна змяніцца, развіцца, удасканаліцца...

С. Запрудскі - Грамадскае сцвярджэнне беларускай мовы і парушэнні правоў беларускамоўных людзей

Грамадскае сцвярджэнне беларускай мовы ў ХІХ і ХХ стагоддзях адбывалася павольна і ўвесь час сутыкалася са значнымі цяжкасцямі. У сярэдзіне мінулага стагоддзя Беларусь не была ўключана ў агульнаславянскія працэсы моўнага адраджэння...

М. Савіцкі - Дыскрымінацыя беларускай мовы з гледзішча міжнароднага права і дэмакратыі

Яшчэ ў ХVІІІ і ХІХ стагоддзях усталявалася агульначалавечая норма: у нацыянальных дзяржавах дзяржаўнай мовай з'яўляецца нацыянальная мова карэннага этнасу. Гэта ўспрымаецца і разумеецца як аб'ектыўная, Богам дадзеная, рэальнасць...

Л. Лыч - Беларуская мова як абэект дзяржаўнай дыскрымінацыі

Сённяшні гаротны стан беларускай мовы - гэта не вынік выпадковага збегу якіх-небудзь неспрыяльных акалічнасцяў, гэта і не натуральная асіміляцыя ці добраахвотнае вырачэнне людзьмі свайго роднага слова...