Жыве Беларусь

Бібліятэка гістарычных артыкулаў

Гісторыя Беларусі

Старонка прысвечана гісторыі Беларусі. Акцэнт зроблены на найноўшую гісторыю, гісторыю беларускага ваеннага і паваеннага супраціву

Асобы

Рэлігійна-асветніцкія дзеячы
Ефрасіння Полацкая (1104 - 1173) // М. Гурын // 5
Кірыла Тураўскі (1130 - 1182) // М. Гурын // 2
Аўраамій Смаленскі (канец XII ст. пач. XIII ст.) // М. Гурын
Грамадска-палітычныя дзеячы сярэднявечча
Крыжовы шлях Усяслава Полацкага // У. Рычка
Князь Довмонт в свете исторических источников // В. Преврацкий // 38
Іван Багданавіч Сапега (каля 1480-1546) // А. Грыцкевіч
Айчыну сваю баронячы (Канстанцін Астрожскі, 1460-1530) // Г. Сагановіч // 4
Род Радзівілаў
Войшунд па мянушцы Радзівіліо // К.Я. Шышыгіна-Патоцкая
Заснавальнік нясвіжскай лініі. Ян Радзівіл Барадаты (1474—1522) // К. Шышыгіна-Патоцкая
Юры Радзівіл «Пераможца» (1480—1541) // К.Я. Шышыгіна-Патоцкая
Мікалай Радзівіл Чорны (1515-1565) // К.Я. Шышыгіна-Патоцкая
Сыны Мікалая Крыштофа Радзівіла Сіроткі // К. Я. Шышыгіна-Патоцкая
Януш Радзівіл (1612-1655) // К. Шышыгіна-Патоцкая // 1
Багуслаў Радзівіл (1620 - 1669) // К. Шышыгіна-Патоцкая
Вялікія князі літоўскія
Стафан Баторый (1533-1586) // А. Грыцкевіч
Жыгімонт Ваза (1566-1632) // А. Грыцкевіч
Уладзіслаў Ваза (1595-1648) // А. Грыцкевіч
Ян Казімір Ваза (1609-1672) // А. Грыцкевіч
Міхал Карыбут Вішнявецкі (1640-1673) // А. Грыцкевіч
Ян Сабескі (1629-1696) // А. Грыцкевіч
Аўгуст II Моцны (1670-1733) // А. Грыцкевіч
Станіслаў Ляшчынскі (1677-1766) // А. Грыцкевіч
Аўгуст III (1696-1763) // А. Грыцкевіч
Станіслаў Аўгуст Панятоўскі (1732-1798) // А. Грыцкевіч
Кароткая біяграфія вялікага чалавега (Тадэвуш Касцюшка, 1746-1817) // А. Бензярук // 3
Ігнацій Дамейка. Жыццё і справы (1802-1889) // J. Garbowska, K. Jakubowski
Напалеон Орда (1807-1883) // З. Бараноўская // 1
Станіслаў Булак-Балаховіч (1883-1940) // А. Грыцкевіч
"Бацька" - Генерал Станіслаў Булак-Балаховіч // 2
Генерал Кіпрыян Кандратовіч (1859-1932) // Л. Лаўрэш
Крэскі да біяграфіі генерала К. Кандратовіча // Л. Лаўрэш // 1
Рыцар Свабоды (Ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі, 1888-1942) // С. Ёрш
Ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі: Філасофскае абгрунтаванне беларускай ідэі // У. Конан // 1
Пуцявінамі змагання і пакутаў (Палута Бадунова, 1885-1938) // В. Лебедзева // 1
Раман Скірмунт (1868-1939) // У. Арлоў
Вацлаў Ластоўскі (1883-1938) // У. Арлоў
Вацлаў Іваноўскі - 120 гадоў з дня нараджэння (1880-1943) // А. Савук
Фабіян Акінчыц — правадыр беларускіх нацыянал–сацыялістаў (1886-1943) // Ю. Туронак // 1
Усевалад Родзька. Правадыр беларускіх нацыяналістаў (1920-1946) // С. Ёрш
Жыцьцё пад агнем. Партрэт беларускага военачальніка і палітычнага дзеяча Барыса Рагулі на фоне яго эпохі // Л. Юрэвіч
Першы беларус // А. Латышонак // 14

Гістарыяграфія

Беларуская гістарыяграфія
Перыядызацыя беларускай гісторыі // Г. Сагановіч // 1
Дзесяць гадоў беларускай гістарыяграфіі // Г. Сагановіч // 4
Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (Другі пэрыод XIII - XVI ст.) // У. Ігнатоўскі // 1
Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (Трэці пэрыод XVI - XVIII ст.) // У. Ігнатоўскі
Кароткі нарыс гісторыі Беларусі (Чацьвёрты і пяты пэрыоды XIX - XX ст.) // У. Ігнатоўскі
Крыўя-Беларусь у мінуласьці // Я. Станкевіч // 4
Курс гісторыі Крывіі-Беларусі // Я. Станкевіч
Этнаграфічныя й гістарычныя тэрыторыі й граніцы Беларусі // Я. Станкевіч // 5
Этнічныя межы Беларусі на пачатку XX ст.: праблема вызначэння // А. Панько // 2
Этнічныя працэсы на беларускіх землях // С. Марозава // 6
Вышэйшыя дзяржаўныя асобы Беларусі на розных этапах гісторыі // Admin // 11
Што трэба ведаць кажнаму беларусу // В. Ластоўскі // 12
Вільня-Вільно-Вільнюс (Гісторыя аднаго горада) // І. Воранаў // 9
Першабытнае грамадства
Першабытнае грамадства на тэрыторыі Беларусі // М. Чарняўскі
Полацкае княства і феадальная раздробленнасць (IX - XIII стст.)
Ваеннае майстэрства славян і балтаў у канцы V - пачатку IX стст // Я. Новікаў
Уплыў вайны на развіццё грамадства (820-я - 970-я гг.) // Я. Новікаў
Час вікінгаў у Беларусі: канец IX - пачатак XIII ст. // А. Котлярчук // 10
Полацк і нямецкая калонія на Дзвіне // Г. Сагановіч // 4
Беларусь у IX - сярэдзіне XIII ст // С. Тарасаў // 4
Вялікае Княства Літоўскае (XIII ст. - 1569 г.)
Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага // П. Лойка // 6
Што такое Вялікае Княства Літоўскае? // Іван Саверчанка, Зьміцер Санько // 1
Па слядах аднаго міфа // М. Ермаловіч // 67
Битва Куликовская, битва Окуневская... // Е. Макаровский // 1
Повесьці й апавяданьні беларускіх (крывіцкіх) летапісцаў // Я. Станкевіч // 1
«Русь» у вайне з Нямецкім ордэнам (канец ХIII — пачатак XV ст.) // Г. Сагановіч
Русіны пад Грунвальдам (Дуброўнай) у 1410 г // Г. Сагановіч // 1
Грунвальд у беларускай гістарыяграфіі // Г. Сагановіч // 3
Аршанская бітва 1514 г. — канфлікт гістарыяграфій і ідэнтычнасцяў // Г. Сагановіч // 1
Аршанская бітва 1514 года і яе ўдзельнікі // А. Грыцкевіч // 16
Cтруктура войска Вялікага Княства Літоўскага ў другой палове ХІV–ХV ст. // Ю. Бохан
Фарміраванне і арганізацыя наёмных войск ВКЛ з 2-й паловы XVI ст. да Рэформ Стэфана Баторыя // Ю. Усціновіч // 2
Унія з Каронай ва ўнутранай палітыцы ВКЛ перад Люблінскім соймам 1569 г. // А. Янушкевіч
У складзе Рэчы Паспалітай (1569-1795)
Апалогія Рэчы Паспалітай // Г. Прыбытка
«Шведская» палітыка Жыгімонта III Вазы // У. Падалінскі
Берасцейская унія і этнічная свядомасць беларусаў // С. Марозава
Казацка сялянская вайна // Г. Сагановіч // 1
Невядомая вайна: 1654-1667 // Г. Сагановіч // 4
Святло і цені Бара. Барская канфедэрацыя на Беларусі: перадумовы і ход. // Г. Прыбытка
У складзе Расійскай Імперыі (1795-1918)
Ваеннае становішча ў Беларусі ў 1812 г. // А. Лукашэвіч
Першая сусветная вайна (1914-1918)
Беларусь у гады Першай сусветнай вайны (1914-1918) // Ю. Казакоў // 8
"Кровавый потоп" на берегах Нарочи. (История боёв в Нарочанском регионе в 1916 году) // В. Преврацкий // 22

Найноўшая гісторыя

Гісторыя Беларусі ў картах (1917-1945 гг.) // Белкартаграфія
БНР і барацьба за незалежнасць (1918-1921)
Беларускі рух пачатку 20ст. і ідэя палітычнай нацыі // А. Смалянчук
Абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі // А. Сідарэвіч // 5
Слуцкае паўстанне. На крутым павароце гісторыі // А. Грыцкевіч
Штурм Рэчыцы войскамі генерала Станіслава Булак-Балаховіча ў лістападзе 1920 году // А. Латышонак // 1
Антыбальшавіцкія паўстаньні і партызанская барацьба на Беларусі // Ю. Віцьбіч // 6
Антыбальшавіцкі рух у Беларусі (1919—1921) // К. Маль
Міжваенны перыяд (1921-1939)
Беларуская вайсковая акруга ў міжваенны перыяд (1921-1939). Спробы беларусізацыі // В. Праўрацкі // 12
Разгром нацыянальнага руху ў Беларусі // С. Кандыбовіч
«Айцы» БССР і іхны лёс // А. Калубовіч
Рэпрэсіі супраць беларускай iнтэлiгенцыi і сялянства ў 1930—1940 гады // І. Кузьняцоў
Голад 1932—1934 гг. і БССР // І. Раманава // 4
Беларускі нацыянальны рух у польскіх узброеных сілах (1921–1947) // Ю. Грыбоўскі
Да пытання аб пранямецкіх і антысавецкіх настроях у БССР перад II сусветнай вайной // І. Лялькоў // 1
Другая сусветная вайна (1939-1945)
Аб'яднанне Беларусі ў 1939 г. і «гістарычная справядлівасць» // А. Трафімчык // 13
Верасень 1939 г. у савецкай і беларускай гістарыяграфіі // А. Смалянчук
Савецкія рэпрэсіі ў Заходняй Беларусі (кастрычнік 1939 — чэрвень 1941 гг.) // Ю. Грыбоўскі
Нямеччына й беларускі нацыянальны рух напярэдадні й у першыя гады Другое Сусьветнае Вайны // У. Сакалоўскі, У. Ляхоўскі // 3
Развіццё савецкага партызанскага руху // Ю. Туронак // 2
Метады акупацыі ў Беларусі // Ю. Туронак // 3
Дзейнасць групы Фабіяна Акінчыца (1939-1943) // Ю. Туронак // 1
Роля Мікалая Пахлябаева ў падрыхтоўцы замаху на Вільгельма Кубэ // Ю. Туронак
Падзея невыгодная для ўсіх. (Беларуская моладзь у проціпаветранай ахове Нямеччыны) // Ю. Туронак // 1
Саюз Беларускай Моладзі ў Нямеччыне // Ю. Туронак
Части охраны правопорядка: от самообороны до белорусской полиции // О. Романько
Молодежные военизированные формирования // О. Романько // 5
Новогрудский кавалерийский эскадрон // О. Романько // 1
Белорусская Краевая Оборона (февраль - июнь 1944 г.). К вопросу о некоторых аспектах немецкой оккупационной политики на територии СССР // О. Романько // 5
Белорусские коллаборационистские формирования в эмиграции (1944-1945): Организация и боевое применение // О. Романько // 4
Восточные добровольцы в вермахте, полиции и СС. Белоруссия. // С. Дробязько, А. Каращук // 4
Беларускі легіён СС: міфы і рэчаіснасць // Ю. Грыбоўскі // 3
Першы беларускі штурмовы зьвяз // Ю. Грыбоўскі
Беларусы ў Польскім войску ў СССР, Польскай арміі на Ўсходзе, Другім польскім корпусе (1941—1947) // Ю. Грыбоўскі
Злачыннасць у Беларусі ў гады нацысцкай акупацыі (1941-1944) // Я. Грэбень
Асуджаны эскадрон: у 1942 годзе яны марылі стварыць беларускае нацыянальнае войска // Ц. Клыкоўская
СД у Баранавічах (1941–1943) у кантэксце лакальнага акупацыйнага рэжыму // Г. Рус
Саюз Беларускай Моладзі - вяртаньне з забыцьця // Ц. Клыкоўская // 4
Вырваныя бачыны. Да гісторыі Саюзу Беларускае Моладзі. // Л. Юрэвіч
Узброеная Случчына. Да гісторыі Беларускае Краёвае Абароны // С. Шнэк // 2
Спробы арганізацыі беларускага войска пры нямецкай акупацыі Беларусі // Ф. Кушаль
Спробы арганізацыі беларускага антысавецкага партызанскага руху на Беласточчыне ў 1944-45 гг. // Я. Матыс
Мілітарызацыя Наваградчыны ў часе нямецкае акупацыі 1941-1945 // Я. Сажыч
Па сьлядох другой сусьветнай // Ю. Весялкоўскі // 13
Польскі вайсковы супраціў і Армія Краёва // Б. К'яры
Армія Краёва на Беларусі. Частка І. Прадвеснікі АК // Я. Сямашка
Армія Краёва на Беларусі. Частка IІ. Пад знакам канцэпцыі "двух ворагаў" (Пачатак) // Я. Сямашка
Армія Краёва на Беларусі. Частка IІ. Пад знакам канцэпцыі "двух ворагаў" (Працяг) // Я. Сямашка // 1
Армія Краёва на Беларусі. Частка IІI. Схватка даўжынёю ў 10 гадоў // Я. Сямашка // 1
Байкі для патрыётаў // А. Пачобут // 3
С. Ёрш - Забойства Фабіяна Акінчыца // Фабіян Акінчыц - лідэр беларускіх нацыянал-сацыялістаў
Беларускі нацыянальны рэзыстанс у гады Другой сусьветнай вайны // С. Ёрш
Беларуская партызанка // С. Ёрш // 3
Беларускі Супраціў у 1940-х—1950-я гады // С. Ёрш
Вяртаньне БНП. Асобы і дакумэнты Беларускай Незалежніцкай Партыі // С. Ёрш // 2
Пасляваенны перыяд (1945-1953)
Вызначэнне беларуска-польскай мяжы ў 1939-1948 гг. // С. Хоміч // 1
Апазыцыя ў Беларусі (1944—1953) // А. Гардзіенка // 2
Пасьляваенны супраціў бальшавіцкім акупантам на Беларусі // С. Ёрш // 1
Вытокі беларускага пасьляваеннага антыбальшавіцкага ўзброенага руху // С. Ёрш
Кароткі нарыс гісторыі Саюзу Вызваленьня Беларусі // С. Ёрш
Да набыцця незалежнасці (1953-1991)
Беларускія антыкамуністычныя рухі канфесійнай і агульнадэмакратычнай накіраванасці // М. Чарняўскі
Беларускія антыкамуністычныя рухі нацыянальна-патрыятычнай скіраванасці // М. Чарняўскі
Кроніка дэмакратычнай апазыцыі й палітычных рэпрэсіяў у Беларусі 1953-1988 г // В. Арэшка

Успаміны

Паўстанне 1830-1831 гг.
Успаміны аб падзеях паўстання 1830-1831 гадоў // І. Клюкоўскі
Слуцкае паўстанне 1920 г.
Слуцкае паўстаньне // С. Бусел
Mае ўспаміны аб Слуцкім збройным змаганні з бальшавікамі ў 1920 годзе // А. Сокал-Кутылоўскі
Узьбіліся на свой шлях // Ю. Лістапад
Мае ўспаміны аб службе ў беларускіх вайсковых фармацыях і ўдзеле ў беларускім збройным змаганьні 1917-1921 гг. // Т. Данілюк
Успаміны аб Слуцкім паўстаньні // А. Бачко
3 успамінаў слуцкага паўстанца // Ю. Харытончык // 1
Слуцкае паўстаньне // А. Кабычкін
Думкі аб Слуцкім паўстаньні // В. Русак
25-га Сакавіка // В. Жук-Грышкевіч
Гэтак было. Успаміны слуцкага паўстанца // Л. Рыдлеўскі
Другая сусветная вайна (1939-1945)
Успаміны пра Беларускую Незалежніцкую Партыю (БНП) // Д. Касмовіч // 1
Мая белая партызанка // М. Каржанеўскі

Крыніцы

З аператыўных данясенняў 16-е савецкае арміі пра ваеннае становішча на Случчыне